Bekijk De Tweede Kamer debatteert over de NSA ANP/AFP (beeldbewerking: NOS)

Veel politici willen dat minister Plasterk van Binnenlandse Zaken de samenwerking tussen de Nederlandse en Amerikaanse veiligheidsdiensten kritisch tegen het licht houdt. Vandaag praat de Kamer over het verkrijgen en de uitwisseling van vertrouwelijke informatie. Te gast is advocaat Christiaan Alberdingk Thijm van 'Burgers Tegen Plasterk'.

Kritischer kijken

Volgens PvdA-Kamerlid Recourt is het vertrouwen beschaamd en moeten we het ijzer smeden nu het heet is. "Ik realiseer mij dat het belangrijk is dat er diensten zijn, want die houden Nederland veilig, maar we moeten kritischer kijken hoe we gegevens krijgen en verwerken", aldus Recourt.

Ook de coalitie 'Burgers Tegen Plasterk', vertegenwoordigd door advocaat Alberdingk Thijm, eist dat de Staat stopt met het gebruiken van gegevens die niet in overeenstemming met de Nederlandse wet zijn verkregen.

Britse procedure

De actiegroep doet mee aan een Britse procedure bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Britse actiegroepen willen een verbod op het systematisch en grootschalig aftappen van internetverkeer door Britse inlichtingendiensten. Door zich bij de Britten aan te sluiten, hoeft de Nederlandse actiegroep niet eerst naar de Nederlandse rechter. Dat scheelt jaren van procederen. Burgers tegen Plasterk wil dat Nederland stopt met het gebruik van informatie die in strijd met de wet is verkregen. Dat kan het geval zijn als die informatie door een buitenlandse inlichtingendienst als de Amerikaanse NSA en het Britse GCHQ aan Nederland is doorgespeeld.

Afluisterpraktijken

De Kamer debatteert naar aanleiding van de onthullingen van NSA-klokkenluider Edward Snowden. Die werd vorig jaar wereldberoemd toen hij de afluisterpraktijken van de Amerikaanse geheime dienst NSA onthulde. De NSA bleek op grote schaal metadata van telefoongesprekken op te slaan en met mailverkeer mee te lezen. Sinds de onthullingen zit de 30-jarige Snowden in Moskou.

Beveiligen

Snowden sprak gisteren via een live-videoverbinding vanuit Moskou op een hoorzitting van de Raad van Europa in Straatsburg. Hij zei dat in Europa de Britse, Duitse en Nederlandse geheime dienst nauw samenwerken. De oplossing moet zijn, volgens Snowden, dat er strengere regels voor geheime diensten komen. En dat burgers hun communicatie over internet beter gaan beveiligen.

Compromitteren

Volgens Snowden is het voor goed-opgeleide programmeurs relatief simpel om programmaatjes te schrijven waarmee op grote schaal online groepen op algemene kenmerken kunnen worden geselecteerd en hun privé-gegevens kunnen worden verzameld. Dat gebeurt dan ook op grote schaal en volgens Snowden lang niet altijd met het oog op de veiligheid, maar bijvoorbeeld ook met de bedoeling een bepaalde religie of religieuze leiders te compromitteren.

Vertrouwen

Een recent rapport van de Commissie Toezicht Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten concludeert: 'De Commissie constateert dat de AIVD en de MIVD in enkele hechte samenwerkingsverbanden verzamelingen (ruwe) gegevens uitwisselen. Hierbij wordt erop vertrouwd dat buitenlandse diensten mensenrechten respecteren en handelen binnen hun eigen wettelijk kader. De Commissie is van mening dat het in het licht van de onthullingen van de afgelopen periode gewenst is om na te gaan of dit vertrouwen nog steeds terecht is.'

Staatsbelang

In februari moest minister Plasterk zich verantwoorden over het feit dat niet de NSA, maar de Nederlandse geheime diensten gegevens uit 1,8 miljoen telefoongesprekken verzamelden. Plasterk had in Nieuwsuur gezegd dat de Amerikanen dat deden. Op 22 november hoorde hij en minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie hoe het precies zat, maar ze zwegen daarover vanwege het staatsbelang. Het debat daarover overleefde Plasterk ternauwernood.

Vragen en/of opmerkingen? Mail: Reijer.Zwaan@Nieuwsuur.nl