Bekijk   ANP

De relatie tussen Q-koorts-patiënten en de overheid is ernstig geschaad. Dat concludeert de Nationale ombudsman in zijn vandaag verschenen rapport. Alex Brenninkmeijer doet ook aanbevelingen: er moet een excuus komen, een financiële tegemoetkoming voor patiënten en een bevolkingsonderzoek naar Q-koorts in besmette gebieden.

Brenninkmeijer deed onderzoek naar de gevolgen van de ziekte waaraan zeker 25 mensen zijn overleden. Hij vindt dat de betrokken ministeries veel te traag hebben gereageerd op de uitbraak van de ziekte. De burgers hadden centraal moeten staan en dat stonden ze niet, zegt Brenninkmeijer.

Lees ook de reacties van Kamerleden en Tegenstrijdige verklaringen van Landbouw

Verklaringen afgestemd

In zijn rapport staat de Nationale ombudsman ook stil bij de gang van zaken tijdens en rond de verhoren tijdens de openbare hoorzitting. De top-ambtenaren van VWS, Landbouw en het RIVM mochten van minister Spies niet in het openbaar hun verhaal vertellen. Zij getuigden onder ede achter gesloten deuren en de verklaringen mochten vóór de hoorzitting van oud-ministers Klink en Verburg niet bekend worden gemaakt.

Maar volgens de ombudsman werden de voormalig bewindspersonen vooraf wel degelijk op de hoogte gebracht van de verklaringen van de top-ambtenaren. De topambtenaren en de oud-ministers hebben hun verhalen dus van tevoren kunnen kortsluiten. De andere getuigen, zoals Jos van de Sande van de GGD Hart van Brabant, kregen die informatie niet.

Onderste steen

Volgens Brenninkmeijer is het hem daardoor niet gelukt de onderste steen boven te krijgen. De ombudsman: "De mogelijke orkestratie van de verschillende verklaringen leidde ertoe dat, gewild of niet, het beeld ontstond dat de conclusies van het rapport van de onderzoekscommissie-Van Dijk niet zo ernstig van karakter waren." Het afstemmen ging zelfs zo ver dat op de dag van de openbare hoorzitting in het provinciehuis in Den Bosch Klink en Verburg in een apart zaaltje een videoconference-faciliteit hadden met de departementen in Den Haag.

Onthulling

Vorige week onthulde Nieuwsuur dat het ministerie van Landbouw ruim een half jaar heeft verzwegen welke bedrijven met Q-koorts besmet waren. Al eind 2008 was op het ministerie van Landbouw bekend dat 100 geitenbedrijven besmet waren. Die waren opgespoord via tankmelkonderzoek en een zogenoemde PCR-test. Met die informatie is eind 2008 niets gedaan. In de verhoren hebben Klink en Verburg gesteld dat de test pas een jaar later, eind 2009, beschikbaar was, en dat toen ook pas drastisch kon worden ingegrepen en bedrijven konden worden geruimd.

De Q-koorts heeft tenminste 25 mensen het leven gekost. Daarnaast zijn er minstens 4.000 geregistreerde patiënten. Diverse onderzoeken laten zien dat deze aantallen in beide gevallen een onderschatting zijn.

Vragen en/of opmerkingen? Mail de makers Jane.van.Laar@Nieuwsuur.nl en/of Judith.Pennarts@Nieuwsuur.nl of volg @JanevanLaar en @JudithPennarts op Twitter.